Allemaal willen we de hemel

Allemaal willen we de hemelIk heb heel lang geaarzeld voor ik dit boek heb gelezen. Het stond al meer dan twee jaar in de boekenkast, maar ik had er al zoveel goeds over gehoord, het is ook al zoveel keer gelauwerd, dat ik het bijna niet meer durfde vast te pakken. Bang voor een ontgoocheling, het zou niet de eerste keer zijn. Bovendien kreeg ik ooit nog les van Els Beerten, ze was gedurende een jaar mijn leerkracht Engels. Dubbel zo persoonlijk toch, een boek lezen van een auteur die je kent. Wat als het tegenvalt… Deze kerstvakantie besloot ik echter dat het lang genoeg had geduurd, en plaatste ik het boek resoluut bovenaan mijn leeslijstje.

Ik had me echter geen zorgen hoeven te maken. ‘Allemaal willen we de hemel’ is een boek waarvoor woorden te kort schieten. Van zo’n schoonheid, zo’n puurheid ook. Je leest de eerste zin en je wordt onmiddellijk geraakt. Ik ben zelf nogal een bleiter, zowel bij films als bij boeken, maar hier bleven mijn ogen helemaal droog. Het ging te diep voor iets zo triviaal als tranen.

Het boek behandelt het verhaal van de Oostfrontstrijders, jongens (en mannen) uit Vlaanderen die in Duitsland, tegen de grens met Rusland aan, gingen vechten tegen het communisme en voor het geloof. Een stukje geschiedenis waar ik zelf sterk in geïnteresseerd ben, maar nog niet vaak iets over gelezen heb. Om de simpele reden dat ik een objectief verhaal wil, geen door deze of gene politieke zijde gekleurde interpretatie van de geschiedenis. Gek dan toch dat net een roman daar perfect in slaagt. Geen oordeel vellen, geen kant kiezen, maar gewoon een verhaal vertellen.

De Vlaamse eigenheid van de roman spat van elke bladzijde af, maar op een prachtige ingetogen en beheerste manier. Ondanks dat het boek in de tijd van WO II gesitueerd is, zijn heel wat scenes en omstandigheden tijdloos. De ‘heldenviering’ van Jef, bijvoorbeeld, zou evengoed gisteren plaatsgevonden kunnen hebben. Dit zijn wij, dit is Vlaanderen. Ons collectief verleden met de pastoor als leider van de kudde, de obligate dorpsfanfare, de oudste zoon die pastoor wordt en naar de Congo trekt, het dagelijks leven in de cafés, onze nood aan helden en de manier waarop ze gelauwerd worden. Zo trefzeker, zo herkenbaar:

Jeanne lacht met mij als ik over de hemel begin. ‘Remi,’ zegt ze dan, ‘de hemel zit in de kop van de mensen, meer is het niet.’

Ik geloof dat nog altijd niet. Dat de hemel alleen maar in de kop van de mensen zit. Onze Jef komt er al zeker in. Onze Jef is altijd al een held geweest, en nu hij dood is, nog meer. De paters vooraan in de kerk zeggen het, de mensen prevelen het, de poort van de hemel zal wijdopen staan voor hem.

Het is onmogelijk om buitenstaander te blijven bij het leven van de verschillende hoofdpersonen. Daarvoor is de opbouw van de roman ook te ingenieus. Door de heen- en weersprongen in de tijd wordt je voortgestuwd in het verhaal, je wil weten hoe het verdergaat. Ik was beginnen lezen in het begin van een weekend, en op zondagavond heb ik doorgelezen tot half vier ‘s nachts. Onmogelijk om te stoppen. De verschillende vertelperspectieven geven je als lezer dan weer een inzicht dat je voorkennis geeft op de gebeurtenissen in het verhaal. Dat geeft een zeer betrokken gevoel, maar het voelt daardoor extra wrang wanneer je wéét dat sommige personages de verkeerde keuzes maken.

‘Allemaal willen we de hemel’ is een boek om opnieuw te lezen. En opnieuw, en opnieuw. Om te savoureren en telkens opnieuw te genieten van de mooie taal en het verteltalent van de auteur. Eerlijk gezegd is het me een compleet raadsel waarom de boeken van Els Beerten als jeugdliteratuur bestempeld worden. Eigenlijk zou dit verplichte literatuur moeten zijn voor iedereen, jong of oud, man of vrouw, allochtoon of autochtoon. Het geeft een inzicht in onze geschiedenis en onze (dorps)cultuur dat een geschiedenisboek nooit kan evenaren. Mijns inziens maakt het ook een thema, zeg maar collectief trauma, bespreekbaar dat tot op vandaag, zeventig jaar na de feiten, nog altijd erg gevoelig ligt.

Eigenlijk zou ik uren kunnen blijven vertellen over het boek, maar dan nog zou ik de schoonheid en de kracht ervan niet kunnen vatten. Lees het dus gewoon vooral zelf.

 

2 thoughts on “Allemaal willen we de hemel

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *